Vendimi i Donald Trump për t'u tërhequr nga kërcënimi i tij për të shkatërruar infrastrukturën energjetike të Iranit erdhi pasi aleatët e SHBA-së dhe shtetet e Gjirit e paralajmëruan privatisht presidentin e SHBA-së për rreziqet e një veprimi të tillë, sipas burimeve të cituara nga Bloomberg.
Presidenti i SHBA-së tha të hënën se po i jepte Iranit pesë ditë për të ndërmarrë veprime, duke përmendur bisedime të reja me Teheranin që ai beson se mund të çojnë në një marrëveshje dhe t'i japin fund konfliktit.
Megjithatë, vendimi erdhi në një mjedis shqetësimi të madh, pasi aleatët paralajmëruan se lufta po përshkallëzohej me shpejtësi në një katastrofë totale .
Partnerët rajonalë i kanë thënë SHBA-së se dëmtimi i përhershëm i infrastrukturës iraniane pothuajse në mënyrë të pashmangshme do të çonte në një shtet të dështuar pasi të mbarojë konflikti.
Tërheqja e Trump përkoi me një tjetër nga prioritetet e tij: lehtësimin e trazirave të tregut që ishin shkaktuar nga kërcënimet e tij dhe konflikti i vazhdueshëm. Shpallja e vendimit pak para fillimit të tregtimit në Shtetet e Bashkuara e çoi naftën bruto Brent në një rënie të ndjeshme dhe S&P 500 dhe thesarin e SHBA-së në rritje.
“Trump kishte nevojë për një mënyrë për t’u tërhequr nga një kërcënim që do të çonte në një përshkallëzim të ri, këtë herë duke synuar infrastrukturën civile të energjisë, e cila mund të konsiderohet krim lufte ”, tha Dana Strole, një ish-zyrtare e Pentagonit për Lindjen e Mesme.
“Nuk është rastësi që njoftimi i një pauze pesë-ditore dhe bisedimeve erdhi pak para se të hapeshin tregjet në Shtetet e Bashkuara.”
Pamja që del është se fqinjët e Iranit po e trajtojnë këtë moment të ri diplomatik si një pushim të përkohshëm pesë-ditor .
Një diplomat i lartë tha se Egjipti , Turqia dhe Pakistani po vepronin si ndërmjetës midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, por nuk ishte e qartë nëse po zhvilloheshin negociata të drejtpërdrejta.
Trump tha se përfaqësuesit iranianë i ishin drejtuar Shteteve të Bashkuara për të filluar bisedimet pas kërcënimit për të goditur objektet e energjisë.
“Ne kemi negociuar për një kohë të gjatë, por këtë herë ata e mendojnë seriozisht, dhe kjo për shkak të punës së shkëlqyer të ushtrisë sonë”, tha ai.
Administrata amerikane duket se po mbështetet te Irani që të bjerë dakord shpejt për bisedime nëse Uashingtoni tregon gatishmëri për të negociuar, megjithëse aleatët kanë shprehur dyshime se sa e lehtë do të jetë kjo.
Trump tha se negociatat midis një zyrtari iranian, dhëndrit të tij Jared Kushner,dhe këshilltari Steve Witkoff filluan të shtunën dhe vazhduan të dielën. Ai tha se Teherani kishte rënë dakord të dorëzonte materialin bërthamor dhe të mos e riniste programin e tij bërthamor.
Bisedimet pritej të vazhdonin me telefon të hënën.
Kur u pyet se kush do ta kontrollonte Ngushticën e Hormuzit në një marrëveshje të mundshme, Trump tha troç: "Ndoshta unë dhe Ajatollahu - kushdo qoftë."
"Do ta shohim si do të shkojë. Nëse shkon mirë, do të bëjmë një marrëveshje. Nëse jo, do të vazhdojmë bombardimet", shtoi ai.
Vende të tjera gjithashtu konfirmuan se kishin qenë në kontakt me Shtetet e Bashkuara pas kërcënimeve.
Kryeministri britanik Keir Starmer tha se qeveria e tij ishte në dijeni të bisedimeve.
Aleatët evropianë janë veçanërisht të shqetësuar për ndikimin e një lufte të zgjatur me Iranin, veçanërisht në aspektin e devijimit të burimeve dhe vëmendjes nga lufta në Ukrainë.
Ndërkohë, Ministria e Jashtme e Iranit mohoi se ka ndonjë bisedime me SHBA-në, ndërsa kryetari i Parlamentit iranian i përshkroi deklaratat e Trump si "lajme të rreme" që synojnë manipulimin e tregjeve.
Vendimi i Trump për të pezulluar sulmet u pa nga burimet diplomatike si një përpjekje për të kontrolluar çmimet e naftës - diçka që ai vetë e pranoi.
"Çmimi i naftës do të bjerë sapo të arrihet një marrëveshje", tha ai.
Megjithatë, stimujt strategjikë dhe ekonomikë ngrenë pyetje rreth shanseve reale për paqe.
Historia e tërheqjes së Trump, taktikat e Iranit në negociata dhe rastet e mëparshme ku bisedimet u përdorën si mbulesë për veprime ushtarake intensifikojnë mosbesimin./Përshtati në shqip Versus.al
