Sekreti i Malit Pickaxe: Cila është fortesa bërthamore e Iranit që nuk mund të arrihet nga asnjë bombë dhe që mund të fshehë rezerva uraniumit

Instalacioni që shkakton frikë edhe para se të përfundojë

Ekspertët nuk besojnë se Mali Pickaxe është ende plotësisht funksional. Megjithatë, frika e tyre nuk kufizohet vetëm në të tashmen. Kryesisht bëhet fjalë për atë që ky vend mund të bëhet në të ardhmen.

Nëse përfundon, ky objekt mund t'i ofrojë Teheranit një vend prodhimi materialesh bërthamore ose edhe armësh që është praktikisht imun ndaj sulmeve ajrore.

Në thelb, një vend ku Irani mund të përpiqet të bëjë hapin e fundit drejt pasurimit në nivel ushtarak, duke ditur se mundësia e neutralizimit të tij nga ajri do të ishte jashtëzakonisht e kufizuar.

Nuk është rastësi që, ndërsa Shtetet e Bashkuara përshkallëzuan operacionet e tyre, qarqet që favorizojnë një strategji më agresive ushtruan presion mbi Shtëpinë e Bardhë për të marrë në konsideratë skenarë edhe ekstremë.

Nga dërgimi i forcave speciale në terren për të vendosur eksplozivë, te ide më të pazakonta dhe kontraverse, të tilla si përdorimi i ndotësve kimikë për ta bërë objektin të paoperueshëm.

Në dallim nga këto zëra, analistë të tjerë, më afër logjikës së parandalimit përmes negociatave, argumentojnë se Mali Pickaxe vërteton diçka më të thellë: se fuqia ushtarake, sado dërrmuese, nuk e zgjidh vetë problemin bërthamor iranian.

Çfarë dihet për Malin Pikaxe?

Pak është konfirmuar publikisht rreth objektit, i njohur në nivel lokal si Kuh-e Kolang Gaz La. Megjithatë, imazhet satelitore të publikuara vjeshtën e kaluar treguan përparim në projekt, menjëherë pasi forcat amerikane goditën tre objektet kryesore bërthamore të Iranit në qershor.

Aktiviteti u pa nga shumë si një moment i rëndësishëm.

Vetë Donald Trump e përmendi publikisht zhvillimin në një fjalim në prill për të argumentuar se Teherani nuk i kishte braktisur ambiciet e tij bërthamore, por po përpiqej t'i zhvendoste ato në një vendndodhje të re dhe në kushte të ndryshme sigurie.

Për shumë analistë, ky raport la pak hapësirë ​​për dyshime. Shënjestra ishte Mali Pikaxe.

Më thellë se Fordou, më i fortë se çdo gjë që është goditur

Krahasimi që vazhdon të bëhet është me Fordow-in - objektin nëntokësor të pasurimit të uraniumit të Iranit të ndërtuar në një shpat mali dhe që për vite me radhë konsiderohet si një nga objektivat më të vështira në rrjetin bërthamor iranian.

Fordow u godit me Depërtues të Mjeteve të Mëdha prej 30,000 paundësh - armë të projektuara posaçërisht për të depërtuar në objektet e mbrojtura nëntokësore. E megjithatë, ekspertët vlerësojnë se edhe ato bomba mund të mos jenë të mjaftueshme për Malin Pickaxe.

Arsyeja është thellësia. Objekti vlerësohet të jetë rreth 2,000 metra më thellë në shkëmbinjtë e granitit sesa Fordow.

Në praktikë, kjo do të thotë diçka jashtëzakonisht e thjeshtë dhe alarmante: që Shtetet e Bashkuara mund të kenë arsenalin më të fuqishëm konvencional në botë, por nuk kanë një mënyrë të garantuar për të neutralizuar një objektiv të tillë vetëm nga ajri.

Ky është problemi strategjik në formën e tij më të pastër.

Nga centrali i centrifugimit në një qendër të mundshme ushtarake të pasurimit

Kur filloi ndërtimi në vitin 2020, Irani tha se objekti do të përdorej për të prodhuar centrifuga - makinat e nevojshme për të pasuruar uraniumin - për të zëvendësuar një njësi tjetër që ishte shkatërruar, me shumë mundësi nga sabotimi izraelit.

Ky është versioni zyrtar i Teheranit. Por mosbesimi ndaj tij mbetet i thellë. Kryesisht sepse Irani nuk i ka lejuar Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike qasje në objekt.

Dhe kur një vend kaq kritik nuk inspektohet, hapësira për dyshime bëhet e madhe.

Kjo është arsyeja pse disa ekspertë besojnë se Mali Pickaxe ka të ngjarë të mos jetë menduar thjesht për mbështetje industriale të programit bërthamor, por për diçka shumë më serioze: për fazën ku pasurimi kalon në nivele që mund të shërbejnë për përdorim ushtarak.

Nëse kjo është e vërtetë, atëherë nuk po flasim vetëm për një objekt tjetër. Po flasim për një strehë të mundshme të sigurt për fazën më të rrezikshme të ciklit bërthamor iranian.

Uraniumi mund të jetë tashmë atje

Ekziston një dimension i dytë, edhe më shqetësues. Disa ekspertë kanë frikë se Irani mund ta ketë transferuar tashmë një pjesë të rezervave të tij të uraniumit të pasuruar shumë në Malin Pickaxe.

Kjo është thelbësore. Sepse nëse nuk është vetëm një strukturë e ardhshme, por një vend ku mund të ruhet tashmë material i ndjeshëm, atëherë ekuacioni ndryshon. Çdo veprim ushtarak bëhet shumë më kompleks. Rreziku që materiali të varroset nën rrënoja, duke e bërë të vështirë heqjen e tij, ose edhe duke krijuar probleme të reja operacionale pas sulmit rritet në mënyrë dramatike.

Rafael Grossi ka thënë se beson se rreth gjysma e rezervave të uraniumit të pasuruar shumë të Iranit është varrosur në Isfahan - një nga strukturat që u godit. Ai nuk ka specifikuar se ku është pjesa tjetër.

Dhe është pikërisht kjo paqartësi që ushqen frikën se një pjesë e tij mund të jetë zhvendosur në një thellësi edhe më të sigurt.

Pse nuk është goditur ende?

Pyetja lind pothuajse automatikisht: nëse Mali Pickaxe është kaq shqetësues, pse nuk është bombarduar?

Përgjigja nuk është e drejtpërdrejtë, por duket se ka tre nivele.

I pari është teknik. Objekti mund të jetë aq i thellë sa një sulm ajror mund të mos sigurojë shkatërrimin aktual të bërthamës së tij.

I dyti është operacional. Një sulm që do të shkaktonte shembje të mëdha mund ta bënte të vështirë çdo përpjekje të mëvonshme për të inspektuar, hequr materiale ose neutralizuar fizikisht zonën.

I treti është politiko-strategjik. Kur një objektiv nuk mund të shkatërrohet pastër dhe përfundimisht, çdo vendim për të sulmuar rrezikon të krijojë më shumë kaos sesa zgjidhje.

Dhe kjo është pikërisht ajo që e bën Malin Pickaxe një problem kaq të veçantë. Nuk është vetëm një objektiv i vështirë. Është një objektiv që mund të mos i përshtatet një zgjidhjeje ushtarake "të pastër"./Versus.al