Çmimet e naftës po tregojnë luhatje dramatike , ndërsa tregtarët përpiqen t'u japin kuptim mesazheve kontradiktore rreth pasojave të luftës së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit.
Nafta e papërpunuar Brent , referenca ndërkombëtare, ra me 17% të martën në nën 80 dollarë për fuçi përpara se të rikuperohej në gati 90 dollarë pas një postimi në Twitter nga Sekretari i Energjisë i SHBA-së Chris Wright në platformën X, i cili u fshi shpejt.
Wright pretendoi se Marina Amerikane kishte shoqëruar një tanker përmes Ngushticës së Hormuzit.
Sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Carolina Levitt, tha më vonë se nuk kishte eskortë të armatosur përmes ngushticës, e cila praktikisht ka qenë e mbyllur për anijet në rajon për shkak të kërcënimeve iraniane, raporton Al Jazeera.
Çmimet e naftës ranë ndjeshëm përsëri të mërkurën në mëngjes, pasi një raport i Wall Street Journal tha se Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) po shqyrtonte lirimin më të madh të rezervave të naftës në historinë e saj për të ruajtur stabilitetin e furnizimeve globale.
Kontratat e ardhshme të naftës Brent u tregtuan nën 85 dollarë për fuçi pas lajmit.
Pasi çmimet u rritën me 50% në gati 120 dollarë për fuçi përpara se të binin, çmimet e naftës mbeten rreth 17% më të larta se sa ishin para sulmit të përbashkët SHBA-Izrael ndaj Iranit më 28 shkurt.
Lëshimi i propozuar i IEA-s, i zbuluar gjatë një takimi urgjent të zyrtarëve të energjisë të martën, do të tejkalonte 182 milionë fuçi të lëshuara në dy transhe në vitin 2022 pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia, tha gazeta, duke cituar zyrtarë të njohur me çështjen. Kjo do ta bënte atë lëshimin më të madh të rezervave deri më sot.
Çmimi global i naftës së papërpunuar Brent ra pas raportit, duke rikthyer fitimet e mëparshme prej gati 4%, dhe u tregtua rreth 88 dollarë për fuçi.
Zgjerimi i luftës dhe bllokada pothuajse e plotë e Ngushticës së Hormuzit kanë çuar në ulje të prodhimit nga vendet prodhuese të naftës së Gjirit, duke rezultuar në humbjen e afërsisht 6% të prodhimit global të naftës, duke shkaktuar një rritje të ndjeshme të çmimeve të karburantit, nga benzina te LPG.
Dhjetëra milionë fuçi naftë të papërpunuar dhe karburant mbeten të bllokuara në anije cisterna të paafta për të kaluar ngushticën, ndërsa anijet sulmohen dhe sinjalet bllokohen, duke i bërë ato më të rrezikshme dhe të pamundura për t’u kaluar.
Grupi i Shtatë vendeve i ka kërkuar Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë të përgatisë skenarë për lirimin e rezervave strategjike të naftës. Vendet duan të jenë të gatshme të lirojnë rezerva nafte nëse është e nevojshme dhe i kanë ngarkuar IEA-s detyrën e shqyrtimit të sasive që mund të lirohen, u tha gazetarëve të martën Ministri francez i Financave, Roland Lesquire .
Zyrtarët në Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë në Paris nuk iu përgjigjën menjëherë një kërkese për koment, raporton Bloomberg.
Propozimi mund të vonohet nëse ndonjë vend kundërshton. Sipas gazetës, vendet pritet të vendosin për propozimin brenda ditës.
32 vendet që i përkasin Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë mbajnë së bashku të paktën 1.2 miliardë fuçi naftë në rezerva strategjike publike, sipas agjencisë, e cila mbikëqyr lëshimet e koordinuara të rezervave.
Agjencia e Parisit ka ndihmuar në zbatimin e pesë ndërhyrjeve të tilla: në përgatitje për Luftën e parë të Gjirit, pas uraganeve Rita dhe Katrina në vitin 2005, pas shpërthimit të luftës civile në Libi në vitin 2011 dhe dy herë në vitin 2022, në përgjigje të trazirave të lidhura me luftën në Ukrainë.
Lëshimet e mëparshme nga rezervat strategjike nuk kanë pasur gjithmonë efektin e dëshiruar. Dy lëshimet në vitin 2022 fillimisht shkaktuan rritjen e çmimeve të naftës, pasi tregjet i panë ato si një shenjë se kriza ishte më e keqe nga sa kishin vlerësuar, përpara se të ndihmonin në uljen e çmimeve.
Çmimet e naftës në SHBA janë rritur me rreth 17% që nga fillimi i luftës, ndërsa autoritetet në Korenë e Jugut, Tajlandë, Bangladesh dhe Pakistan kanë marrë masa të tilla si kufizime dhe kufizime çmimesh për të përmbajtur kostot.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë vazhdimisht se Marina Amerikane mund të dislokohet për ta mbajtur Ngushticën të hapur “nëse është e nevojshme”.
Megjithatë, disa analistë vënë në pikëpyetje qëndrueshmërinë e planeve të tilla, për shkak të numrit të madh të anijeve të akumuluara në rajon dhe kërcënimit të sulmeve me dronë dhe raketa nga Irani fqinj.
Ushtria amerikane tha të martën se kishte sulmuar 16 anije iraniane që po vendosnin mina detare pranë ngushticës , pas paralajmërimit të Trump ndaj Iranit që të mos vendoste mina në zonë.
Trump dhe zyrtarët e administratës kanë dhënë gjithashtu shpjegime kontradiktore për kohëzgjatjen e luftës, duke shtuar trazirat në tregjet e energjisë.
Të martën, Trump tha se pret që kjo të përfundojë "shumë shpejt", por gjithashtu se sulmet e SHBA-së ndaj Iranit nuk do të ndalen "derisa armiku të mposhtet plotësisht dhe në mënyrë vendimtare", duke shtuar se forcat amerikane nuk kanë "fituar mjaftueshëm ende".
“Analistët flasin gjatë gjithë kohës për rrezikun gjeopolitik, por shumicën e kohës ai mbetet hipotetik. Ajo që pamë këtë javë ishte se tregu e trajtoi përkohësisht atë si real dhe i vlerësoi seriozisht ndërprerjet e furnizimit”, tha për Al Jazeera Chad Norville, president i botimit të industrisë Rigzone.
"Në të njëjtën kohë, shoqërimi i një cisterne të vetme nuk e ndryshon materialisht ekuacionin e furnizimit kur zakonisht mbi njëqind anije kalojnë nëpër ngushticë çdo ditë. Ajo që tregu po përpiqet të përcaktojë është nëse rrjedha e përgjithshme e naftës mund të kthehet në operacionet normale", shtoi Norville./Versus.al
