Izraeli dhe, mbi të gjitha , Benjamin Netanyahu kanë qenë në axhendën pothuajse të përditshme të Tayyip Erdogan kohët e fundit, për shkak të operacioneve dhe fronteve të shumta që Tel Avivi ka hapur në Lindjen e Mesme kundër vendeve dhe organizatave me të cilat Ankaraja mban marrëdhënie të ngushta.
Duke i karakterizuar herë pas here sulmet ndaj objektivave në Iran, Palestinë dhe Bregun Perëndimor si sulme ndaj të gjithë botës myslimane, Erdogan e përshkallëzoi retorikën e tij këtë javë, duke pretenduar se veprimet izraelite në Siri dhe Liban përbëjnë një kërcënim të drejtpërdrejtë për vendin e tij.
Deklarata e presidentit turk vjen në një kohë kur marrëdhëniet midis Ankarasë dhe Tel Avivit po përkeqësohen vazhdimisht, ndërsa interesat e dy vendeve përplasen në një sërë frontesh kritike gjeopolitike, nga Siria në Mesdheun Lindor.
Nga ana e tij, Benjamin Netanyahu nuk heshti dhe u përgjigj me një gjuhë të ashpër, duke e përshkruar presidentin turk si një "diktator antisemit" i cili "nuk duhet t'i japë mësime morale Izraelit".
Dhe në mes, Donald Trump, i cili - ndërsa mbante marrëdhënie të mira (edhe pse herë pas here të trazuara) me të dyja, kur u pyet në Shtëpinë e Bardhë nëse ishte i shqetësuar për një përballje të mundshme midis Ankarasë dhe Tel Avivit... e hodhi topin në podium, duke thënë se nuk i kishte vënë re deklaratat shpërthyese të Erdoganit , të cilin e përshkroi si "mikun e tij shumë të mirë" dhe "një udhëheqës të pavlerë", për të shtuar se "asgjë nuk do të ndodhë me Turqinë, pasi unë e respektoj atë dhe ai më respekton mua".
Marrëdhëniet midis Turqisë dhe Izraelit kanë qenë... të rrënuara për dy vitet e fundit, me deklaratat e fundit të Erdoganit të parë nga analistët si një hap tjetër në përshkallëzim .
Pavarësisht faktit se të dy vendet nuk janë në konflikt ushtarak, konflikti i interesave po bëhet gjithnjë e më i dukshëm.
" Ne jemi në një gjendje konflikti të vazhdueshëm. Turqia është një sfidë shumë e madhe për Izraelin ", tha një burim izraelit për rrjetin televiziv N12, duke shtuar se retorika turke tani ka tejkaluar kufijtë e përballjes normale diplomatike.
" Është bërë e padurueshme", tha ai. I njëjti burim beson se Ankaraja nuk dëshiron një përballje të drejtpërdrejtë ushtarake me Izraelin, veçanërisht si anëtare e NATO-s, por ka mjete të tjera presioni. “Fjalët e Erdoganit nuk janë krejtësisht të reja, ato janë të vjetra dhe përsëritëse”, vëren burimi izraelit, duke shtuar se
Turqia nuk ka interes të përfshihet në një konflikt rajonal me Izraelin, e lëre më si anëtare e aleancës së NATO-s, por ka mjete të tjera për të vepruar kundër Jerusalemit. " Erdogani ka mënyra për t'u marrë me Izraelin. Në sektorin ekonomik, ai ndaloi tregtinë, në sektorin ndërkombëtar, aty ku turqit mund të na godasin, ata e bëjnë . "
Siria në qendër të konfliktit
Gjatë fjalimit të tij në Asamblenë e Madhe Kombëtare Turke, Erdogan argumentoi se operacionet izraelite në Siri dhe Liban kanë arritur në një pikë ku ato ndikojnë drejtpërdrejt në sigurinë e Turqisë.
Siria është një rajon strategjikisht i rëndësishëm për Ankaranë, e cila kërkon të ruajë një rol vendimtar në zhvillimet pas përmbysjes së regjimit të Asadit dhe shfaqjes së forcave të reja politike në vend.
Nimrod Goren, president dhe themelues i Institutit të Politikave Rajonale Izraelite, Mitvim, shpjegon se Turqia e konsideron Sirinë pjesë të sferës së saj të ndikimit dhe kërkon të ruajë lidhje të ngushta varësie me Damaskun.
" Turqia e konsideron Sirinë një sferë ndikimi dhe do të donte ta kishte atë si një formë 'motre të vogël', një protektorat, diçka që sirianët nuk e duan domosdoshmërisht ", komentoi ai, duke shtuar se në të kaluarën Izraeli dhe Turqia kishin arritur të koordinonin 'vijat e tyre të kuqe' në Siri për të shmangur konfliktet, por kohët e fundit tensioni është rritur ndjeshëm.
Qasja e Ankarasë ndaj Libanit është e ndryshme. Siç thekson Goren, vendi nuk është një zonë tradicionale e ndikimit turk , ndërsa Hezbollahu nuk mban marrëdhënie të ngushta me Erdoganin. Sipas tij, presidenti turk po “shfrytëzon” situatën që është krijuar në Liban, ku Izraeli ka kufizuar veprimin e tij për shkak të presionit nga Shtetet e Bashkuara, ndërsa merr, në të njëjtën kohë, kritika të forta ndërkombëtare për aktivitetet e tij atje.
Mesdheu Lindor si një fushë konkurrence
Përtej Sirisë dhe Libanit, Erdogan gjithashtu drejtoi gishtin nga lëvizjet izraelite në Mesdheun Lindor.
" Ne shohim iniciativa të udhëhequra nga Izraeli në Mesdheun Lindor. Askush nuk duhet të kërkojë aventura në rajon. Përgjigja jonë do të jetë e qartë dhe e fortë nëse shkelen të drejtat e turqve dhe qipriotëve turq ", tha ai.
" Mesdheu Lindor është një fushë shumë më e kërkuar për ne dhe turqit ", tha burimi izraelit për N12. "Nga ana e Turqisë, ekziston një konflikt i hapur me Greqinë në Mesdheun Lindor, në lidhje me sovranitetin mbi ishujt dhe zonat detare, dhe Turqia ka aftësi shumë të forta luftarake detare ", tha ai, duke shtuar se Qiproja është gjithashtu një çështje jetësore për Turqinë.
Këto zhvillime lidhen drejtpërdrejt me forcimin e marrëdhënieve të Izraelit me Greqinë dhe Qipron. Në fund të vitit 2025, udhëheqësit e tre vendeve u takuan në Izrael dhe njoftuan një thellim të mëtejshëm të bashkëpunimit të tyre politik dhe mbrojtës, një zhvillim që Ankaraja po e ndjek me shqetësim të veçantë.
" Turqia zbulon se arkitektura që po merr formë në Mesdheun Lindor pas luftës është një mekanizëm që po përdoret kundër saj. Dhe kërkon të demonstrojë fuqinë e saj në rajon ", thotë eksperti, duke e përshkruar këtë aleancë trepalëshe si një "problem strategjik" për Turqinë.
Burimi izraelit e bëri të qartë, megjithatë, se në asnjë nga frontet nuk pritet që konflikti të përshkallëzohet në një nivel ushtarak, por se "nëse shqyrtohet gama e mundësive dhe rreziqeve, kjo është më e madhe në Mesdheun Lindor sesa në Siri dhe Liban ". Sipas tij, në këtë front ekziston një mundësi më e madhe që të ndodhë një "gabim" që mund të çojë në përshkallëzim.
Ambiciet e Erdoganit dhe faktori Trump
Vitet e fundit, Erdogan është përpjekur ta ngrejë Turqinë në një fuqi dominuese rajonale. Në këtë kontekst, Izraeli shihet nga Ankaraja si konkurrent dhe si një mjet për të forcuar pozicionin e vet gjeopolitik.
“Është pjesë e politikës së Turqisë të diferencohet nga vendet e tjera arabe dhe të jetë vendi më vendimtar dhe proaktiv ndaj Izraelit”, thotë Goren, duke shpjeguar se ky është një veprim që synon forcimin e pozicionit të Turqisë në rajonin e gjerë. Në të njëjtën kohë, megjithatë, deklaratat e Erdoganit i drejtohen edhe audiencës së tij të brendshme, shumica e të cilave është armiqësore ndaj Izraelit.
Në të njëjtën kohë, marrëdhënia e Ankarasë me Uashingtonin luan gjithashtu një rol të rëndësishëm. Sipas vlerësimeve izraelite, pushteti i Erdoganit forcohet nga marrëdhëniet e tij të mira me Presidentin e SHBA-së Donald Trump. “ Erdogani varet në një masë të madhe nga amerikanët.
“Burimi i forcës së tij është besimi që Trump i tregon ”, thotë burimi izraelit, i cili vlerëson se përshkallëzimi retorik i udhëheqësit turk do të vazhdojë, por nuk do të çojë domosdoshmërisht në një ndryshim të vërtetë në politikë: “ Amerikanët mund ta kufizojnë lehtësisht mprehtësinë e retorikës së turqve. ” Megjithatë, për sa kohë që ata nuk vendosin vija të kuqe, retorika e patolerueshme do të mbetet dhe do të intensifikohet ./Versus.al
