Udhëheqësi i ri suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, duket se po luan një rol kritik në formësimin e strategjisë së luftës së vendit së bashku me zyrtarë të lartë, sipas vlerësimeve nga burimet e inteligjencës amerikane të cituara nga CNN. Raportet vënë në dukje se autoriteti i saktë në regjimin gjithnjë e më të fragmentuar të Iranit mbetet i paqartë, por djali i tij Ali Khamenei, i cili u vra ditën e parë të luftës nga një sulm ajror amerikano-izraelit, ka të ngjarë të ndihmojë në formësimin e mënyrës se si Teherani i trajton negociatat me SHBA-në për t'i dhënë fund luftës.
Khamenei nuk është parë në publik që nga 28 shkurti, pasi ka pësuar lëndime serioze në sulmin që vrau babanë e tij dhe disa nga udhëheqësit më të lartë ushtarakë të vendit, duke çuar në spekulime të përhapura rreth shëndetit dhe rolit të tij në udhëheqjen e Iranit.
Administrata Trump vazhdon të kërkojë një fund diplomatik të konfliktit në Lindjen e Mesme, pasi një armëpushim është zgjatur në heshtje përtej një muaji, me inteligjencën amerikane që vlerëson se Irani është ende duke u përpjekur të rikuperohet nga fushata e bombardimeve amerikane, e cila la të paprekura kapacitete të konsiderueshme ushtarake iraniane, duke i dhënë kështu Republikës Islamike mundësinë për të mbijetuar për muaj të tjerë nën bllokadën amerikane.
Khamenei u shpall si udhëheqësi i ri suprem i Iranit, duke zëvendësuar të atin, disa ditë pas sulmit që e plagosi, por deri më sot, komuniteti i inteligjencës amerikane nuk ka qenë në gjendje të konfirmojë vizualisht vendndodhjen e tij, sipas burimeve.
Izolimi dhe komunikimet sekrete
Një pjesë e pasigurisë rrjedh nga fakti se Khamenei nuk përdor asnjë mjet elektronik për të komunikuar dhe kontakton vetëm ata që mund ta vizitojnë personalisht ose t'i dërgojnë mesazhe nëpërmjet mesazherëve, tha një nga burimet për median amerikane.
Mojtaba mbetet në izolim ndërsa vazhdon të marrë kujdes mjekësor për lëndimet e tij, duke përfshirë djegie të rënda në njërën anë të trupit që i prekin fytyrën, dorën, bustin dhe këmbën, shtuan të njëjtat burime.
Mazaher Hosseini, shefi i protokollit në zyrën e udhëheqësit suprem të Iranit, tha të premten se Khamenei po shërohet nga lëndimet e tij dhe "tani është me shëndet të plotë". Ai tha se këmba dhe beli i udhëheqësit suprem kishin pësuar lëndime të lehta dhe se "një copë e vogël shrapneli e kishte goditur pas veshit", por plagët po shëroheshin.
"Falë Zotit, ai është në shëndet të mirë", i tha Hosseini një turme në Iran. "Armiku po përhap të gjitha llojet e thashethemeve dhe pretendimeve të rreme. Ata duan ta shohin dhe ta gjejnë, por njerëzit duhet të jenë të duruar dhe të mos nxitohen. Ai do t'ju flasë kur të vijë koha e duhur."
Presidenti iranian, Masoud Pesekian, u tha mediave shtetërore se kishte zhvilluar një takim dy orë e gjysmë me Khamenein, takimi i parë i raportuar ballë për ballë midis një zyrtari të lartë iranian dhe udhëheqësit të ri suprem të vendit.
Ajo që zyrtarët amerikanë dinë për gjendjen e Khameneit bazohet në informacionin që kanë mbledhur nga kontaktet me të, sipas burimeve të njohura me çështjen. Megjithatë, ka disa dyshime midis analistëve të inteligjencës nëse disa në pushtetin iranian pretendojnë se kanë qasje te Khamenei për të shfrytëzuar pushtetin e tij dhe për të çuar përpara axhendat e tyre.
Përgjigja strategjike e SHBA-së dhe situata ushtarake e Iranit
CIA thotë se aftësitë ushtarake të Iranit janë dobësuar, por jo të shkatërruara. Sipas vlerësimeve të inteligjencës amerikane, rreth gjysma e të gjithë lëshuesve të raketave iraniane i kanë mbijetuar sulmeve amerikane.
Një raport i kohëve të fundit e rriti këtë shifër në dy të tretat, pjesërisht për shkak të armëpushimit të vazhdueshëm që po i jep Iranit kohë për të gërmuar dhe nxjerrë lëshuesit e varrosur nën tokë në bombardimet e mëparshme.
Një raport tjetër i CIA-s, i botuar nga Washington Post, zbuloi se Irani mund t'i rezistojë deri në katër muaj të tjerë sanksioneve të SHBA-së pa e shembur plotësisht ekonominë e tij.
Forcat ushtarake amerikane dhe iraniane kanë shkëmbyer zjarr ditët e fundit pavarësisht një armëpushimi, dhe trafiku në Ngushticën e Hormuzit është ndalur pothuajse plotësisht, me të dyja palët që konkurrojnë për kontrollin e rrugës ujore.
I pyetur në lidhje me vlerësimin e CIA-s, një zyrtar i lartë i inteligjencës i tha CNN se "bllokada që Trump ka vendosur po shkakton dëme të vërteta dhe në rritje - duke prishur tregtinë, duke shtypur të ardhurat dhe duke përshpejtuar kolapsin ekonomik sistemik. Ushtria e Iranit është dobësuar rëndë, marina e saj është shkatërruar dhe udhëheqësit e saj janë fshehur. E vetmja gjë që mbetet është etja e regjimit për vuajtje civile - duke i lënë njerëzit e vet të uritur për të zgjatur një luftë që tashmë e ka humbur".
“Ndërsa Shtetet e Bashkuara po bëhen më të forta pas suksesit të jashtëzakonshëm të Operacionit Epic Fury, Irani po dobësohet çdo ditë e më shumë falë ndikimit dërrmues të bombardimeve, bllokadës ushtarake dhe përçarjeve të brendshme të regjimit, të cilat kanë penguar aftësinë e Iranit për të paraqitur propozime të unifikuara para negociatorëve amerikanë”, tha zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly.
“Është më e qartë se kurrë se Presidenti Trump mban të gjitha kartat në dorë, ndërsa ekipi i tij i sigurisë kombëtare punon për t'i dhënë fund ëndrrave bërthamore të Iranit një herë e përgjithmonë. Ne nuk komentojmë për çështjet e inteligjencës.”
Konfliktet dhe regjimi i trazuar nga brenda në Iran
Analistët kanë frikë se konflikti mund të shndërrohet në një çështje durimi, me të dyja palët që përpiqen të rezistojnë sa më gjatë të jetë e mundur pavarësisht presionit për t'u rikthyer në bisedime. Teherani, i cili pritej të përgjigjej ndaj një draft-marrëveshjeje njëfaqëshe të paraqitur nga Uashingtoni në Pakistan deri të premten në mbrëmje, nuk e ka bërë këtë, dhe disa burime thonë se do të jetë javën tjetër. Në të njëjtën kohë, pasiguria në lidhje me shëndetin dhe statusin politik të Khameneit po e bën detyrën e negociatorëve amerikanë dhe aleatëve të tyre edhe më të vështirë.
Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, tha të premten se "sistemi i Iranit mbetet jashtëzakonisht i fragmentuar dhe jofunksional", duke sugjeruar se kjo mund të jetë një pengesë për negociatat.
Ndërsa vlerësimet e inteligjencës amerikane sugjerojnë se Khamenei është i përfshirë në formësimin e strategjisë negociuese të Iranit për një zgjidhje diplomatike të luftës, një burim i njohur me informacionin e fundit i tha CNN se ka indikacione se ai është mjaft i larguar nga procesi i vendimmarrjes dhe është i arritshëm vetëm në mënyrë sporadike.
Si rezultat, zyrtarë të lartë të Korpusit të Gardës Revolucionare në thelb drejtojnë operacionet e përditshme së bashku me kryetarin e parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, shtoi burimi. "Nuk ka asnjë tregues se ai po jep urdhra në mënyrë të vazhdueshme, por nuk ka asgjë që të vërtetojë se nuk po", tha një burim i dytë i njohur me vlerësimet e inteligjencës amerikane, duke iu referuar Khameneit.
Pyetjet në lidhje me shëndetin e Khameneit dhe vendin e tij brenda regjimit gjithnjë e më të përçarë iranian kanë paraqitur një sfidë për administratën Trump, pasi zyrtarët e lartë amerikanë vazhdojnë të sugjerojnë se është e paqartë se kush e mban tani autoritetin për të negociuar vërtet një fund të konfliktit.
Pozicioni i Ghalibaf në udhëheqjen iraniane
Mohammad Bagher Ghalibaf, kryetari i parlamentit iranian, tani konsiderohet si një nga përfaqësuesit kryesorë të Republikës Iraniane në negociatat me Shtetet e Bashkuara. Ghalibaf, një ish-komandant i Gardës Revolucionare të Iranit, është shfaqur si një figurë kyçe, e aftë të trajtojë negociatat si me diplomatë ashtu edhe me udhëheqës ushtarakë.
Para raundit të parë të bisedimeve në Islamabad muajin e kaluar, Zëvendëspresidenti i SHBA-së J.D. Vance kërkoi informacion nga disa partnerë të Gjirit se cili nga udhëheqësit e mbetur politikë dhe ushtarakë iranianë kishte autoritetin për të negociuar me Shtetet e Bashkuara dhe si t'u afrohej më mirë atyre, sipas një burimi të njohur me diskutimet.
Zyrtarë nga të paktën një vend i Gjirit i thanë Vance se Ghalibaf shihej si personi me atë autoritet, më shumë sesa figurat e tjera të larta iraniane si në Gardë ashtu edhe në krahun politik të qeverisë iraniane. Ghalibaf udhëhoqi raundin e parë të negociatave me Shtetet e Bashkuara në Islamabad dhe tani konsiderohet si një nga figurat kryesore që përfaqëson Republikën Islamike në aspektin diplomatik.
Megjithatë, pasiguria rreth asaj se kush ka autoritetin për të negociuar me Shtetet e Bashkuara mbetet (Trump e ka përshkruar qeverinë iraniane si të ndarë rëndë) dhe e bën të ardhmen e konfliktit edhe më të pasigurt.
