Ishulli Kharg është rikthyer në qendër të tensionit gjeopolitik ndërkombëtar, pasi forcimi i pranisë ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme nxit skenarë për një operacion të mundshëm kundër "arteries" kryesore energjetike të Iranit .
Sipas një raporti të CNN , vendosja e anijeve luftarake amfibe, mjeteve zbarkuese dhe mijëra marinsave ka intensifikuar vlerësimet se Uashingtoni po shqyrton marrjen e kontrollit të ishullit, përmes të cilit transportohen rreth 90% e eksporteve të naftës bruto iraniane .
Edhe pse Presidenti i SHBA-së Donald Trump ka deklaruar se "lufta është fituar" , analistët vlerësojnë se pushtimi i mundshëm i ishullit të vogël, por strategjikisht të rëndësishëm, mund të mos jetë i mjaftueshëm për ta detyruar Teheranin të rihapë Ngushticën e Hormuzit , në një kohë kur siguria globale energjetike po vihet në provë.
Çfarë është Ishulli Harg?
Ishulli Kharg është një rrip toke pesë milje i gjatë pranë brigjeve të Iranit, rreth një e treta e madhësisë së Manhattanit. Zyrtarët amerikanë e përshkruajnë atë si "qendrën e të gjitha furnizimeve iraniane me naftë".
Skelat e tij të gjera shtrihen në ujëra të thella që mund të akomodojnë supertankerë, duke e bërë atë një qendër kyçe për transportin dhe eksportin e naftës . Ishulli ka qenë një shtyllë kyçe e ekonomisë së Iranit për dekada të tëra .
Një dokument i deklasifikuar i CIA-s i vitit 1984 i përshkruan objektet si "më jetësoret në sistemin e naftës së Iranit", duke vënë në dukje se funksionimi i tyre është thelbësor për mirëqenien ekonomike të vendit.
Ndërsa ekzistojnë rrugë alternative eksporti që anashkalojnë Ngushticën e Hormuzit, ato konsiderohen të kufizuara dhe nuk janë testuar në shkallë të gjerë.
Në vitin 2021, u përurua terminali i naftës në Jask, në Gjirin e Omanit, megjithatë, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, ai nuk konsiderohet një alternativë plotësisht e besueshme për eksportet masive.
Kapaciteti i magazinimit të ishullit vlerësohet në rreth 30 milionë fuçi naftë , me rreth 18 milionë fuçi të depozituara tashmë atje, sipas të dhënave nga kompania Kpler të cituara nga Reuters.
Më herët këtë muaj, politikani izraelit Yair Lapid tha se shkatërrimi i terminalit të energjisë në Kharg mund të "paralizojë ekonominë e Iranit".
Sa i rrezikshëm do të ishte një sulm tokësor i SHBA-së?
Dy Njësi Ekspedite Detare (MEU), të cilat specializohen në operacione të shpejta amfibe, janë vendosur në rajon. Në ushtrime të ngjashme, operacionet përfshijnë helikopterë sulmi, trupa në breg dhe anije të mëdha amfibe në det.
Ish -Komandanti Suprem i Forcave Aleate të NATO-s, James Stavridis, vuri në dukje se këto forca kanë fuqi të konsiderueshme zjarri.
Megjithatë, para çdo operacioni, anijet amerikane do të duhet të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit dhe të lëvizin në pjesën veriore të Gjirit Persik , duke u përballur me kërcënime të tilla si dronët, raketat balistike dhe minat detare.
Sipas James Stavridis, një operacion i tillë do të kërkonte epërsi të plotë ajrore dhe detare mbi një rreze të gjerë rreth ishullit.
Një rrezik shtesë ka të bëjë me sulmet e mundshme ndaj anijeve zbarkuese , si dhe me praninë e mijëra punëtorëve në objektet e naftës së ishullit, të cilët do të duhej të evakuoheshin ose të viheshin nën kontroll.
Ish-Presidenti i Këshillit për Marrëdhëniet me Jashtë, Richard Haas, vlerësoi se një operacion i tillë mund të shteronte rezervat e konsiderueshme të raketave amerikane dhe të shihej ndërkombëtarisht si një përpjekje për të sekuestruar burimet energjetike iraniane.
A është Irani i përgatitur për një sulm të mundshëm?
Kryetari i Parlamentit iranian, Mohammad Bayer Ghalibaf, tha se kundërshtarët e Iranit po përgatiten të pushtojnë një ishull në vend, duke theksuar se lëvizjet e SHBA-së po monitorohen nga afër.
Sipas informacionit të cituar nga CNN, Irani ka forcuar aftësitë e tij mbrojtëse në ishullin Kharg , duke transferuar personel shtesë ushtarak dhe sisteme kundërajrore.
Në të njëjtën kohë, janë vendosur mina kundër personelit dhe antitank, madje edhe afër vijës bregdetare, si një masë për të parandaluar një zbarkim të mundshëm.
Më herët këtë muaj, Donald Trump tha se SHBA-të kishin goditur objektiva ushtarake në ishull dhe paralajmëroi se mund të synonin edhe objektet energjetike nëse Irani vazhdonte të bllokonte lundrimin në Ngushticën e Hormuzit.
Që në vitin 1988, përpara se të zgjidhej president, Trump kishte përmendur mundësinë e pushtimit të ishullit , duke deklaruar se do të reagonte me forcë në rast të një sulmi ndaj forcave amerikane.
Zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë vlerësojnë se një operacion në Kharg mund të dëmtonte seriozisht Gardën Revolucionare , por shprehen rezerva për shkak të numrit të madh të trupave që do të kërkoheshin.
Si po reagojnë vendet në rajon?
Aleatët e SHBA-së në Gjirin Persik janë të shqetësuar për mundësinë e dërgimit të forcave tokësore në ishullin Kharg.
Frika përqendrohet në mundësinë e viktimave të shumta dhe hakmarrjes së mundshme iraniane kundër infrastrukturës energjetike dhe strategjike të vendeve në rajon, gjë që mund ta zgjasë konfliktin.
Zyrtarët iranianë kanë paralajmëruar se ishujt e Gjirit Persik janë "bastione të fortifikuara" dhe se çdo sulm do të provokojë një përgjigje vendimtare./Përshtati në shqip Versus.al
