Ministri i mbrojtjes i Norvegjisë shikon një nga hartat e tij të preferuara, e cila tregon botën nga një perspektivë arktike. Tore Sandvik tregon me gisht nga Gadishulli Kola i Rusisë, shtëpia e një prej arsenaleve më të mëdha bërthamore në botë, i cili ndodhet brenda Rrethit Arktik, pikërisht përtej kufirit me Norvegjinë veriore.
Rruga më e shkurtër e fluturimit për një raketë të lëshuar nga Kola drejt qyteteve kryesore të SHBA-së në të dy brigjet është mbi Arktik, pranë Polit të Veriut dhe Groenlandës, shton ai.
“Një raketë balistike ndërkontinentale po bie me një shpejtësi prej 7 kilometrash në sekondë, i duhen 18 minuta nga lëshimi për të arritur një qytet të madh të SHBA-së ”, tha ai.
“Kjo është mbrojtja e atdheut”, shtoi ai.
“Kjo është arsyeja pse e vendosëm në tryezë për Presidentin Trump dhe kur të takohemi me aleatët. Kjo është mbrojtja e atdheut (për SHBA-në), për Londrën, për Parisin, për Berlinin, për të gjithë aleancën.”
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka qenë agresiv në lidhje me Groenlandën gjatë vitit të kaluar, me dëshirën e tij të fortë për të përvetësuar territorin danez me forcë. Por, duke arritur një marrëveshje "kornizë" mbi ishullin më të madh në botë me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, javën e kaluar, Trump e ka zhvendosur fokusin e aleancës te siguria e Arktikut, një çështje për të cilën vendet nordike kanë këmbëngulur prej dekadash.
"NATO duhet të rrisë angazhimin e saj në Arktik", tha Mette Frederiksen, kryeministrja daneze. "Mbrojtja dhe siguria në Arktik është një çështje për të gjithë aleancën."
Për pesë vendet nordike, të gjitha vende të Arktikut, kjo përfaqëson një mundësi për ta kthyer bisedën gjeopolitike aty ku e duan: kërcënimin që buron nga Rusia. Pothuajse të gjitha shtetet e Arktikut, përfshirë Rusinë, e zvogëluan praninë e tyre ushtarake pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, duke mbyllur bazat.
Shtetet e Bashkuara mbyllën disa në Groenlandë dhe Islandë. Por Rusia filloi rigjallërimin ushtarak dhe ekonomik të Arktikut shumë më herët se fuqitë perëndimore, të udhëhequra nga Presidenti Vladimir Putin në vitet 2000.
Gjurma e Rusisë në Arktik
Rusia kontrollon rreth gjysmën e masës tokësore dhe ujërave të Arktikut, duke zënë vendin e parë nga tetë vendet me prani në rajon, të cilat përfshijnë SHBA-në dhe Kanadanë, si dhe pesë vendet nordike. Sot, Moska ka më shumë se 40 instalime ushtarake përgjatë bregdetit të Arktikut, duke përfshirë baza ushtarake, fusha ajrore, stacione radari dhe porte.
Arktiku luan një rol vendimtar në doktrinën bërthamore të Moskës. Atje ndodhet Flota Veriore e Rusisë, me bazë në Severomorsk në Gadishullin Kola, e cila operon gjashtë nga 12 nëndetëset bërthamore të vendit, sipas Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike.
“Flota Veriore, dhe nëndetëset e saj në veçanti, janë një shtyllë e parandalimit strategjik të Rusisë. Duke pasur parasysh rëndësinë e saj, flota vazhdon të modernizohet”, tha Audrey Dietrich, analiste e lartë e Rusisë në Institutin e BE-së për Studime të Sigurisë.
Rusia gjithashtu mban një nivel të lartë gatishmërie në vendin e saj të testimit bërthamor në Novaya Zemlya, një arkipelag Arktik, ku tetorin e kaluar testoi raketën lundruese me energji bërthamore Burevestnik . Ajo gjithashtu po promovon përdorimin e Rrugës Detare Veriore, e cila kalon nëpër Rusi dhe ofron perspektivën e kohërave shumë më të shkurtra të tranzitit midis Kinës dhe Evropës, megjithëse numrat e trafikut janë nën objektiv.
Fqinjët nordikë të Rusisë po e ndjekin këtë zhvillim me shqetësim në rritje, duke i kërkuar NATO-s të përfshihet më shumë, me relativisht pak sukses pjesërisht për shkak të kundërshtimit nga vende si SHBA-ja.
"Ne e dimë që rusët janë më aktivë në veri. Situata e sigurisë është gjithashtu e tillë që kur shkrihet akulli polar, Kina del si një hegjemon rajonal, por me interesa globale. Ata e kanë shpallur veten si një komb pothuajse në Arktik", tha Sandvik.
Ushtrimi i NATO-s për Përgjigjen e Ftohtë në Norvegji
Një zyrtar i lartë nga një vend tjetër nordik shtoi: “Përqendrimi i burimeve ushtarake në fqinjësinë tonë është mjaft i madh.”
Oficeri më i lartë ushtarak i NATO-s, Admirali Giuseppe Cavo Dragone, i tha Financial Times në tetor se Arktiku ishte me “interes të madh” për aleancën ushtarake, e cila është e angazhuar ta mbajë atë të hapur për lundrim të lirë dhe mundësi biznesi në zhvillim, të tilla si nxjerrja dhe eksplorimi i naftës dhe gazit.
Disa anëtarë të NATO-s kanë rritur stërvitjen e tyre në Arktik në Norvegji, Finlandë dhe Groenlandë, përfshirë SHBA-në, Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën.
Në mars, rreth 25,000 ushtarë nga e gjithë aleanca, përfshirë 4,000 nga SHBA-ja, do të marrin pjesë në stërvitjen "Reagimi i Ftohtë" në Norvegjinë veriore, që synon të praktikojë luftën ajrore, detare dhe tokësore në kushte të vështira dimërore.
Përveç përpjekjes për të ridrejtuar vëmendjen e SHBA-së ndaj kërcënimit nga Rusia, skandinavët shpresojnë gjithashtu që fokusi i ripërtërirë në sigurinë e Arktikut do t'u lejojë atyre të demonstrojnë dobinë e tyre për Uashingtonin. Ekzistojnë dy pjesë kritike të kalimit detar ku NATO dhe Rusia do të konkurronin për kontroll në çdo konflikt në Arktik: hendeku më i njohur GIUK midis Groenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar, dhe i ashtuquajturi hendeku Arktik midis arkipelagut norvegjez të Svalbardit dhe kontinentit, i cili përfundon pranë Gadishullit Kola.
Sandvik tha se Norvegjia po përdor avionë zbulues P8, si dhe satelitë, dronë me rreze të gjatë veprimi, nëndetëse dhe fregata për të monitoruar Bear Gap dhe gjetkë.
“Kështu mendon NATO për mbrojtjen e këtij rajoni në një kohë krize të fortë. Por, mbi të gjitha, ne po e bëjmë këtë për të shmangur përshkallëzimin dhe për të penguar Rusinë”, shtoi ai./Financial Times-Versus.al
