Ato nuk janë të dukshme me sy të lirë, por janë kudo: në rrobat që veshim, në divanet ku ulemi dhe madje edhe në ushqimin që hamë.
Arsyeja për këtë është mikroplastika , e cila lë një "re" të padukshme mikropjesëzash , ku rrobat sintetike janë fajtoret kryesore.
Mendoni për faktin se sa herë që vishni pulovrën tuaj të preferuar, ndoshta të bërë nga poliesteri, fibra të panumërta mikroskopike lirohen në atmosferën e shtëpisë tuaj, të cilat me çdo frymëmarrje mund të hyjnë në sistemin tuaj të frymëmarrjes.
Kjo është arsyeja pse shkencëtarët vlerësojnë se ekspozimi më i madh ndaj mikroplastikës ndodh brenda . Lajmi i mirë është se ka gjëra që mund të bëjmë në shtëpi për ta shmangur këtë.
“Mikroplastikat janë kudo dhe ne nuk mund t’i shmangim plotësisht”, thotë Dana Barr, një profesoreshë e shkencës së ekspozimit në Universitetin Emory. “Por ka mënyra për ta zvogëluar ndjeshëm ekspozimin tuaj me kalimin e kohës, kryesisht përmes ndryshimeve në sjelljen tonë.”
Sa i ndotur është ajri në shtëpinë tonë?
Ndërsa më parë mendohej se mikroplastikat hynin në trup kryesisht përmes ushqimit dhe ujit, provat e reja sugjerojnë se thithja mund të jetë rruga kryesore e ekspozimit. Për shembull, ka më shumë të ngjarë të thithni më shumë mikroplastikë kur përgatitni një vakt me midhje sesa kur hani vetë ushqimet e detit, sipas një studimi .
Në disa vende, njerëzit mund të konsumojnë rreth 4,620 grimca në vit, por thithin 3 deri në 15 herë më shumë se kjo sasi.
Në vendet e zhvilluara, njerëzit kalojnë deri në 90% të kohës së tyre brenda. Kjo do të thotë që cilësia e ajrit të brendshëm është thelbësore. Studimet kanë treguar se përqendrimi i mikroplastikës brenda mund të jetë deri në tetë herë më i lartë se jashtë.
"Fakti që kalojmë kaq shumë kohë brenda dhe thithim këtë ajër do të thotë që ndoshta po e nënvlerësojmë shumë ekspozimin tonë", thekson Dr. Barr.
Ku tjetër gjenden: Pluhur, pëlhura dhe zakone të përditshme
Më shpesh, mikroplastikat përfundojnë në pluhurin shtëpiak, i cili rikthehet lehtësisht në ajër me lëvizjen më të vogël.
Studime, të tilla si ai i Dr. Jeroen Sonke, një biogjeokimist në Qendrën Kombëtare Franceze për Kërkime Shkencore, kanë treguar se brenda mund të ketë mbi 500 grimca mikroplastike për metër kub ajër , ndërsa brenda makinave ka edhe më shumë - mbi 2,200 fragmente.
Sidomos për foshnjat, të cilat janë afër dyshemesë, ekspozimi mund të jetë veçanërisht i lartë.
Dr. Sonke dhe kolegët e tij vlerësuan se sasia e mikroplastikës që një foshnjë mund të thithë në një ditë mesatare varionte nga 19,000 deri në 75,000 grimca në diapazonin 1-10 mikrometër. Për të rriturit, ishte 28,000 deri në 108,000 grimca në ditë.
Burimet kryesore të mikroplastikës janë veshjet, mobiljet, perdet dhe qilimat. "Ne jemi të rrethuar nga materiale plastike në shtëpi. Përdorimi i tyre i përditshëm - kur ulemi, lëvizim, lajmë ose pastrojmë - shkakton konsumimin dhe çlirimin e mikroplastikës", shpjegon Stephanie Wright, një studiuese e mikroplastikës në Imperial College London.
Lavatriçet dhe tharëset e përkeqësojnë fenomenin, pasi nxehtësia dhe fërkimi rrisin çlirimin e fibrave.
Për këtë arsye, ekspertët rekomandojnë:
larje më pak e shpeshtë e rrobave,
ngarkesa më të larta për të zvogëluar fërkimin,
tharje jashtë kur është e mundur,
preferencë për materiale natyrore si pambuku, leshi dhe liri.
Roli i pastrimit
Pastrimi i shtëpisë mund të ketë efekte pozitive dhe negative. Fshesa me korrent largon mikroplastikat nga sipërfaqet, por gjithashtu mund t'i rifusë ato në ajër. "Ajo që po ndodh është se po ripërzieni grimca që nuk po absorbohen ", shpjegon Barr, duke sugjeruar të vishni një maskë gjatë pastrimit.
Ekspertët gjithashtu rekomandojnë:
përdorimi i fshesave me korrent me filtra HEPA,
ventilim i mirë i hapësirës,
pastrimi i sipërfaqeve me një leckë të lagur para se të fshini me fshesë me korrent.
Stephanie Wright thekson se pastrimi i rregullt ndihmon: "Ju i hiqni mikroplastikat përpara se ato të kenë një shans për t'u rikthyer në ajër."
Çfarë dimë për efektet shëndetësore?
Mikroplastikat janë zbuluar tashmë në organe të ndryshme të trupit të njeriut, ku mushkëritë tregojnë përqendrime veçanërisht të larta. Grimcat më të vogla mund të shkaktojnë inflamacion ose edhe të hyjnë në qeliza. " Sa më të holla dhe më të vogla të jenë fibrat, aq më thellë mund të depërtojnë në sistemin e frymëmarrjes dhe mushkëritë ", shpjegon Stephanie Wright.
Edhe pse të dhënat mbeten të kufizuara, shkencëtarët po shprehin shqetësim, duke krahasuar mikroplastikat me fibra të tjera të dëmshme, siç është azbesti.
Një sfidë e përditshme pa zgjidhje të lehta
Zvogëlimi i ekspozimit ndaj mikroplastikës nuk është një detyrë e thjeshtë. Edhe zgjidhje të tilla si përdorimi i materialeve natyrore ose ventilimi i shpeshtë kanë ndikime mjedisore. "Është e vështirë", pranon Wright. "Në këto raste, ne duhet të zgjedhim betejat tona."
Sidoqoftë, ndryshimet e vogla dhe të vetëdijshme në jetën e përditshme mund të bëjnë një ndryshim, derisa të ketë zgjidhje më të gjera dhe sistemike për problemin global të ndotjes plastike./Versus.al
