Serbia ka hyrë de facto në një periudhë parazgjedhore që nga fillimi i vitit 2026, edhe pse data e zgjedhjeve parlamentare ende nuk është shpallur zyrtarisht. Mbi një vit pas nisjes së protestave studentore dhe tensioneve politike, presidenti serb Aleksandar Vuçiç ka paralajmëruar zgjedhje të parakohshme, por pa dhënë një afat të saktë, duke i vendosur ato mes muajve tetor dhe dhjetor.
Sipas analistëve politikë, ekziston një “dritare mundësie” për ndryshim pushteti në Beograd. Politologu Dushan Spasojeviç vlerëson se për herë të parë qeveria dhe opozita rezultojnë me mbështetje të përafërt në sondazhe, çka e bën reale mundësinë e humbjes së pushtetit nga qeveria aktuale. Megjithatë, Vuçiç paralajmëron se qeveria ende ka burime dhe përvojë për të përballuar krizat politike.
Studentët nga protesta në fushatë zgjedhore
Që nga fundi i vitit 2025, lëvizja studentore ka ndryshuar strategji. Pas rënies së intensitetit të protestave që zgjatën më shumë se një vit, studentët janë fokusuar në përgatitjet për zgjedhjet: kanë zgjedhur kandidatë, kanë hapur zyra elektorale, po trajnojnë vëzhgues zgjedhorë dhe po hartojnë program politik.
Nisma si “një student në çdo fshat” synon të rrisë besimin e qytetarëve, të mobilizojë elektoratin dhe të sfidojë narrativën e mediave pranë qeverisë. Studentë aktivistë si Danilo Erdeljan dhe Sonja Haxhdjukoviç udhëtojnë vazhdimisht në të gjithë vendin, duke besuar se sa më vonë të mbahen zgjedhjet gjatë vitit 2026, aq më shumë forcohet lëvizja e tyre.
Mbështetje në rritje, presion nga qeveria
Mbështetja për lëvizjen studentore është në rritje. Më 28 dhjetor, studentët arritën të mbledhin rreth 400 mijë firma në favor të zgjedhjeve të parakohshme, në mbi 500 pika në më shumë se 100 qytete të Serbisë. Shumë qytetarë ofruan ndihmë shtesë, duke e parë lëvizjen si një alternativë politike afatgjatë.
Ndërkohë, qeveria po ashpërson qëndrimin. Mes presioneve ndërkombëtare dhe rrezikut të sanksioneve amerikane ndaj kompanisë energjetike NIS, e kontrolluar nga Rusia, Vuçiç po vonon zgjedhjet, edhe me koston e përkeqësimit të krizës.
Raportohet se qindra punonjës të sektorit publik janë larguar nga puna, disa edhe për shkak të lidhjeve familjare me protestues. Dhjetëra studentë janë nën hetim për “kërcënim të rendit kushtetues”, ndërsa disa janë larguar jashtë vendit. Universitetet, nga ana tjetër, po vendosen nën kontroll më të rreptë shtetëror, përfshirë financimin e centralizuar.
“Maratonë” drejt ndryshimit politik
Pavarësisht presioneve, studentët shprehen të vendosur. Ata e cilësojnë fushatën që vjen si një “maratonë” dhe besojnë se do ta përballojnë rrugën e gjatë deri në zgjedhje, të cilat i shohin si një mundësi reale për ndryshim politik në Serbi.
