Athina zyrtare ka përgënjeshtruar deklaratat e bëra dje nga kryeministrin Edi Rama dhe lidhur me konsultimet për marrëveshjen e detit me Greqinë dhe “premtimin” për t’iu drejtuar Gjykatës Ndërkombëtare e Drejtësisë në Hagë.
Media greke Protothema duke cituar një burim të lartë diplomatik grek, shkruan se ndonëse çështja ka qenë prej kohësh në axhendën dypalëshe, procesi u ndërpre pasi u dërgua në Gjykatën Kushtetuese të Shqipërisë, e cila në thelb e rrëzoi marrëveshjen përkatëse.
Ministria e Jashtme helene thekson se diskutimet i përkasin të kaluarës dhe se tashmë është pala shqiptare ajo që duhet të ndërmarrë hapa konkretë për të ndryshuar vendimin e Kushtetueses, nëse dëshiron të rikthejë procesin.
Më tej theksohet se marrëveshja nuk është më një prioritet për Athinën zyrtare, sidomos pas marrëveshjeve të arritura me vende të tjera të rajonit, si Italia, si dhe zgjerimit të ujërave territoriale greke në Detin Jon.
Athina mban distancë të qartë nga deklaratat e Edi Ramës lidhur me pretendimet për negociata të avancuara për përcaktimin e kufijve detarë me Greqinë, duke përgënjeshtruar në thelb idenë për një marrëveshje të afërt dhe për dërgimin e çështjes në Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë.
Sipas një burimi të lartë diplomatik, edhe pse çështja ka qenë prej kohësh në agjendën e dy vendeve, procesi u ndërpre kur drafti i marrëveshjes për t’iu drejtuar Hagës u dërgua në Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë, ku edhe u rrëzua.
Në Ministrinë e Jashtme të Greqisë theksohet se diskutimet për kufizimin detar janë çështje e vjetër, por duke qenë se vendimi i Gjykatës Kushtetuese e ka bllokuar procesin, është pala shqiptare ajo që duhet të ndërmarrë hapat e nevojshëm për të ndryshuar këtë situatë.
I njëjti burim nënvizon se përcaktimi i AΟZ me Shqipërinë nuk është më ndër prioritetet kryesore të diplomacisë greke, sidomos pas marrëveshjeve që Greqia ka arritur me vende të tjera si Italia, si dhe pas zgjerimit të ujërave territoriale në Detin Jon.
Strategjia e Athinës përqendrohet në zgjidhjen e përgjithshme të çështjeve dypalëshe, por aktualisht askush nuk konfirmon se gjatë vitit 2026 do të ketë progres konkret, siç pretendohet nga pala shqiptare.
Nga pala greke theksohet gjithashtu se nuk ekziston ndonjë dokument konkret për zgjidhjen e çështjeve të hapura mes dy vendeve, ndryshe nga sa deklaroi Rama gjatë Forumit të Delfit.
Ndërkohë, Athina i përgjigjet me qetësi, por edhe me qartësi retorikës në rritje nga Turqia, duke theksuar se strategjia e saj është tashmë më e strukturuar dhe aktive. Sipas burimeve diplomatike, Greqia ka paraqitur vazhdimisht qëndrimet e saj në arenën ndërkombëtare, duke përdorur instrumente që forcojnë argumentet ligjore dhe politike.
Në këtë kuadër, promovohet Planifikimi Hapësinor Detar si kundërpërgjigje ndaj teorive turke të “Mavi Vatan”, ndërsa krijimi i parqeve detare shihet si pjesë e strategjisë për mbrojtjen e të drejtave sovrane përballë pretendimeve për “zona gri”.
Gjithashtu, thellohet bashkëpunimi me kompani të mëdha energjetike si Chevron dhe forcohen kontaktet me Libia. Në këtë kuadër pritet edhe vizita e Giorgos Gerapetritis në Tripoli më 27 prill, si pjesë e reagimit ndaj memorandumit turko-libian, të cilin Athina vazhdon ta konsiderojë juridikisht të pavlefshëm.
Në të njëjtën kohë, përforcimi i pranisë ushtarake në ishujt e Egjeut konsiderohet nga pala greke si ushtrim i natyrshëm i sovranitetit, përballë pretendimeve të vazhdueshme të Turqisë për çmilitarizim, të cilat Athina i hedh poshtë kategorikisht.
Sa i përket tensioneve të fundit për hartat e peshkimit, burimet greke sqarojnë se bëhet fjalë për materiale ekzistuese që nga viti 2018, të cilat janë rikthyer në vëmendje pas një publikimi teknik nga një institucion përkatës. Sipas tyre, reagimi i Turqisë është pjesë e praktikës së njohur për të shfrytëzuar çdo rast për të ngritur pretendime.
Në lidhje me reagimet e Turqisë për bashkëpunimin mes Greqisë dhe Izraelit, Athina thekson se politika e saj e jashtme nuk varet nga miratimi i vendeve të treta. Megjithatë, burimet vënë në dukje se kohët e fundit ka një përshkallëzim të retorikës nga pala turke, i cili nuk ndihmon në ndërtimin e një klime bashkëpunimi.
Së fundi, lidhur me incidentin e raportuar për një anije holandeze në juglindje të Kretës, theksohet se ajo kishte marrë leje nga Greqia, siç kërkohet, ndërsa nuk kishte kërkuar leje nga Turqia. Pika kyçe, sipas Athinës, është se juridiksioni për dhënien e lejeve në këto zona i takon Greqisë, ndërsa çdo kërkesë për leje nga palë të treta është një çështje tjetër.
